مشخصات اثر

  • نام اثر
    When Nietzsche Wept وقتی نیچه گریست
  • نام نویسنده
    اروین د. یالوم
  • نام ناشر
    کاروان
  • ژانر
    روانشناسانه فلسفی
  • سال انتشار
    1992
  • شابک
    9786001192029
  • تعداد صفحات
    488
  • کشور
    آمریکا
  • جوایز
    کتاب وقتی نیچه گریست برنده جایزه کتاب سال کالیفرنیا در سال 1992 شده است.
  • ارتباطات
    سال 2007 با اقتباس از کتاب وقتی نیچه گریست، فیلمی به کارگردانی Pinchas Perry ساخته شد. این کتاب با تمام آثار فیلسوف بزرگ، نیچه و پزشکانی که نام‌شان در رمان آمده است، ارتباط دارد.
  • بازخورد و میزان استقبال
    کتاب وقتی نیچه گریست به بیست و هفت زبان دنیا ترجمه شده و عده زیادی آن را اثری خارق‌العاده برای پیوند با جهان فلسفه و روانشناسی می‌دانند.
نوشته شده در: توسط: فاطمه شهاب‌الدین در: کتاب

دستان دنیا گریبان انسان را می‌فشارد تا جایی که اشک‌ها راه خود را به قلب او می‌گشایند، در تب دانایی شخصی، طرحی از نیستی جان می‌گیرد و تفکری ماندگار متولد می‌شود. ( کتاب وقتی نیچه گریست )

خدا مرده است

نیچه که او را به فیلسوفی پوچ‌گرا که منکر خداوند شده است، می‌شناسند؛ در کتاب دانش طربناک چنین می‌گوید: “خدا مرده ‌است. خدا مرده باقی می‌ماند و ما او را کشته‌ایم. چگونه خود را تسلی خواهیم داد، جنایتکاران تمامِ جنایتکاران را؟

آنچه مقدس‌ترین و مقتدرترین چیز بود که تاکنون جهان به خود دیده‌است، بر اثر خون‌ریزی بسیار حاصل از چاقوهای ما مرده‌است. چه کسی ما را از این خون پاک خواهد کرد؟

چه آبی برای ما موجود است تا خود را بشوییم؟ چه اعیادی بهر کفاره، چه مناسک مقدسی را از خود ابداع خواهیم کرد؟ آیا عظمت این عمل بیش از اندازه برای ما عظیم نیست؟ آیا نبایستی تنها خود خدایانی دیگر شویم تا شایسته این کار باشیم؟”

نیچه فردی است که از بنیان کلیسا و قوانین سرسخت مذهب نفرت دارد. اما بیش از تمام این‌ها سیاست و سواستفاده از مذهب، او را به چنین سخنان تندی وادار کرده است. شاید بتوان نیچه را فردی جدای از مذهب معرفی کرد اما او به صراحت خدا را در گفته‌هایش می‌ستاید. تنها خدایی که نیچه از مرگش صحبت می‌کند، خدای رهبران مذهبی و سیاسیون است که با استفاده از نام او، صفات نیکویش را زیر سوال برده و آن‌چه مردم باید باور داشته باشند را نابود ساخته‌اند.

“نیچه گفت: عجیب است، ولی در همان لحظه‌ای که برای نخستین بار در زندگی، تنهایی‌ام را با تمام ژرفا و ناامیدی‌اش آشکار کردم، درست در همان لحظه خاص، تنهایی، ذوب شد و از میان رفت! لحظه‌ای که گفتم هرگز لمس نشده‌ام، همان لحظه‌ای بود که برای نخستین بار به خود رخصت لمس شدن دادم. لحظه خارق‌العاده‌ای بود، انگار که تکه یخی عظیم و درونی، ناگهان شکاف برداشت و خرد شد.”

اگر پوسته بیرونی انسان شکسته شود و او شجاعت رو به رو شدن با من درونی خود را پیدا کند، توانسته به درجه‌ای از خودشناسی دست پیدا کند. تنهایی انسان آن را به آسانی پرورش می‌دهد؛ اگر ارزش وجود دیگری را در کنارش حس نکند. تنهایی، شیشه‌ای است که فقط با اشک می‌شکند.

انسان و سلامتی

“_ سرطان کبد پیشرفته دارد و به زودی می‌میرد. هر لحظه ممکن است این اتفاق بیفتد. ولی نمی‌توانم این را به او بگویم. حتی وقتی می‌خواهم با او صادقانه خداحافظی کنم، بازهم لبخند تصنعی امیدبخشی بر لب دارم. هرگز به مرگ بیمارانم عادت نمی‌کنم.

فروید آهی کشید و گفت: کاش هیچ یک از ما به چنین چیزی عادت نکنیم. امید یک ضرورت است و چه کسی غیر از ما باید آن را زنده نگه دارد؟ برای من سخت‌ترین بخش طبابت همین است. گاهی شک می‌کنم درست از عهده این وظیفه بر می‌آیم یا نه. مرگ بسیار قدرتمند است و روش‌های درمانی ما، خصوصاً در علم اعصاب، بسیار ضعیف.”

مطلب بالا بیانگر احساس مهمی است که برخی پزشکان امروز آن را به فراموشی سپرده‌اند. پزشکانی که آداب معاشرت و یا انسانیت خود را فدای علم می‌کنند و برای مرگ و زندگی بیماران‌شان کم‌ترین ارزشی قائل نیستند.

آن‌ها نگرانی‌های بیماران خود را نادیده گرفته و با دیدگاه خشن خود انسان‌ها را موردی برای آزمایش می‌دانند. وقتی نیچه گریست، تلنگری برای تمام کسانی است که در ارتباط با انسان و سلامتی او، تلاش می‌کنند. کسانی که در کنار علم باید به انسانیت خود بیفزایند تا جامعه‌ای آرام با انسان‌هایی درخور توجه داشته باشیم.

“_ دوشیزه سالومه! دارویی برای بهبود ناامیدی و طبیبی برای درمان روح وجود ندارد…” این سخن از حقیقت سختی رنج می‌برد. شاید در ادامه داستان، نویسنده به خلاف آن بپردازد، اما واقعیت مهر تأیید این گفته است. انسانی که اجازه داده تا روحش آسیب ببیند و ناامیدی را به خانه دل راه داده، طبیبی جز خودش ندارد.

اگر کسی تا کنون ادعای شفای چنین دردی را کرده، یقیناً دروغگوی ماهری است. انسان، تا زمانی که بر اراده خود تکیه نزند و افکار و عملش را سد راه ناامیدی نکند به کمک هیچ دارو و درمانی نمی‌تواند خود را از هجوم صدمات روحی، حفظ نماید.

شاگرد فروید در کتاب وقتی نیچه گریست

یوزف برویر: روان‌شناس اهل اتریش و جزو بهترین پزشکان اتریش بود که نقش کلیدی در کشف فیزیولوژی اعصاب داشت. برویر در دهه ۸۰ با بیماری به اسم آنا او روان‌کاوی کرد. او شیوه روان‌کاوی را با کمک همکارش زیگموند فروید توسعه داد.

داستان کتاب وقتی نیچه گریست از زبان برویر روایت می‌شود و می‌توان او را شخصیت اصلی داستان قلمداد کرد. در داستان او شخصیت قوی علمی است که بی‌نهایت برای بیمارانش ارزش قائل است و با صبوری و هوشمندی به درمان آن‌ها می‌پردازد.

یوزف برویر در ۱۵ ژانویه سال ۱۸۴۲ در وین، اتریش به دنیا آمد، پدرش لوپارد برویر در جامعه یهودیان وین تدریس می‌کرد. وقتی سه ساله بود مادرش را از دست داد و تحت سرپرستی مادر بزرگ مادریش رشد کرد و پدرش تا سن ۸ سالگی به او تعلیم می‌داد.

او از آکادمی ژیمناستیک در سال ۱۸۵۸ فارغ‌التحصیل شد و پس از یک سال در دانشکده پزشکی وین ثبت نام کرد و به تحصیل در دانشگاه وین پرداخت. او در سال ۱۸۶۷ در امتحانات دانشگاهی قبول شد و به عنوان دستیار ژوان اوپولزر شروع به کار کرد.

فریدریش نیچه: فیلسوف، شاعر، منتقد فرهنگی، جامعه‌شناس، آهنگساز و فیلولوژیست کلاسیک بزرگ آلمانی و استاد لاتین و یونانی بود که آثارش تأثیری عمیق بر فلسفهٔ غرب و تاریخ اندیشهٔ مدرن بر جای گذاشته‌است.

نیچه در کتاب، بیمار برویر محسوب می‌شود و برویر بیماری که او در واقعیت دچار آن بوده است را درمان می‌کند. نایجل راجرز و مل تامپسون در کتاب فیلسوفان بدکردار نشان می‌دهند که نیچه دائماً بیمار بوده و سردرد داشته و اگر بر اثر بیماری سفلیس نمی‌مرد، می‌شد نتیجه گرفت که او در هنگام مرگ هنوز پسر بوده‌است.

نیچه چند مورد به زنانی مثل لو سالومه و کازیما واگنر ابراز عشق کرده بود اما همه این موارد با تلخی پایان یافت و مخصوصاً خیانت لو سالومه و دوستش پل ری به او ضربه بسیار محکمی به او وارد آورد که بیماری او را تشدید کرد. در اواخر عمر نیچه خواهرش از او مراقبت می‌کرد که او هم حداکثر استفاده را از عواید فروش آثار او برد. نیچه در ده سال آخر عمرش عملاً مجنون بود.

کتاب وقتی نیچه گریست کتابی روانشناسی و نه فلسفی

کتاب وقتی نیچه گریست شاید در عنوان تنها نام فیلسوف بزرگ آلمانی قرن نوزدهم را یدک بکشد، اما در حقیقت بیشتر از هر ویژگی فلسفی، ماهیتی روانشناسانه دارد. این رمان در حقیقت رویارویی خیالی نیچه با برویر است که توسط اروین د. یالوم در سال ۱۹۹۲ به زبان انگلیسی نوشته شده است.

اروین د. یالوم روان‌پزشکِ هستی گرا، استاد بازنشسته روان‌پزشکی در دانشگاه استنفورد و نویسندهٔ شماری از نام‌دارترین رمان‌های روان‌شناختی است. بنابراین اصلاً عجیب نیست که کتاب وقتی نیچه گریست را بیش از یک اثر فلسفی، روانشناسانه دریابیم.

خواننده وقتی نیچه گریست، نه تنها با نیچه و برویر، بلکه باید با بیشتر مشاهیر آلمانی در اواخر قرن نوزدهم آشنا باشد. اشخاصی مانند زیگموند فروید که عصب‌شناس برجسته اتریشی و بنیانگذار علم روانکاوی، به عنوان یک روش درمانی در روانشناسی است.

یا لو سالومه که نویسنده و شخصیت تأثیرگذاری در آن دوران به حساب می‌آمد و نیچه علاقه زیادی به او داشت. یا آنا او که نام اصلی‌اش برتا پاپن‌هایم بود. در سال ۱۸۵۹ در وین به دنیا آمد و در یک خانواده ثروتمند یهودی بزرگ شد. به دلیل ناراحتی‌های هیستریکی که در اثر مرگ پدر برایش به وجود آمده بود، از سال ۱۸۸۰ تا ۱۸۸۲ تحت درمان یوزف برویر قرار داشت.

یوزف برویر برای حفظ حریم شخصی او، وی را با نام مستعار آنا او خطاب می‌کرد. برتا پاپن‌هایم یکی از پایه‌گذاران اتحادیه زنان یهودی بود و سال‌های زیادی سمت مدیریت اتحادیه زنان آلمان را بر عهده داشت. او برای روسپیان جوان سرپناه تهیه می‌کرد و علیه معامله بر سر ایشان مبارزه می‌کرد. در کنار این فعالیت‌ها داستان می‌نوشت و تحقیقاتش در مورد مسائل تئوریک زنان را به رشته تحریر درمی‌آورد. او در سال ۱۹۳۶ در گذشت.

آشنایی با این اشخاص در واقعیت اندکی ما را به فضای آموزشی و دلنشین رمان وقتی نیچه گریست پیوند می‌دهد. همچنین خواندن تاریخ آلمان در آن دوران و یهودی ستیزی رایج در جامعه، سبب می‌شود تا با دید بازتری به این کتاب بنگرید.

نظرات مخاطبین

0 نظر ثبت شده

این مطالب را هم از دست ندهید

کتاب شازده کوچولو

انسان در فرای تنهایی خود نیازمند دوستی و عشق است. در دنیایی مملو از فریادهای رخوت انگیز، قلب‌ها منتظر سرودی از عشق و انسانیت به تاریخ می‌پیوندند. ( کتاب شازده کوچولو ) کتاب شازده کوچولو درباره کودکی تنها در دنیای بزرگسالان کتاب شازده کوچولو با ماجرای تصویری از نقاشی یک کودک آغاز می‌شود. تصویری که […]

کتاب خرسی که چپق می‌کشید

دنیایی که مهربانی را می‌آموزد هیچ‌گاه نمی‌میرد. حتی اگر هر ذهن خاموشی این مرگ را باور داشته باشد. ( کتاب خرسی که چپق می‌کشید ) شهری که یک چراغ قرمز بیشتر نداشت در کتاب خرسی که چپق می‌کشید شهر کوچک رمان خرسی که چپق می‌کشید، یک چراغ قرمز بیشتر ندارد. درباره زمانی که اولین بار […]

کتاب زنی در کابین 10

روث ور نویسنده کتاب زنی در کابین 10 (زاده سال ۱۹۷۷ میلادی) پدیدآور، رمان‌نویس، نویسنده، آموزگار، پیشخدمت، و کتاب فروش اهل بریتانیا است. عمده شهرت وی به سبب خلق رمان‌های هیجانی و روانشناسی است. کتاب‌های مشهور وی عبارت هستند از در یک جنگل تاریک تاریک (۲۰۱۵)، زنی در کابین ۱۰ (۲۰۱۶)، بازی دروغ (۲۰۱۷) و […]

کتاب زنان توی دیوار

کتاب زنان توی دیوار دوّمین اثر لوکا ویکس پس از دختران و شیاطین است که به شدّت در میان دوست‌داران کتاب‌هایی با موضوع ماورا الطبیعه و ژانر وحشت طنین‌انداز شد. داستان کتاب زنان توی دیوار در دوران ویکتورایی داستان کتاب زنان توی دیوار در محیطی ویکتوریایی و در خانواده‌ای اصیل از نژاد “آکوستا” روایت می‌شود […]