مشخصات اثر

  • نام اثر
    Tangled گیسوکمند
  • ژانر
    کمدی موزیکال فانتزی
  • سال ساخت
    2010
  • نوع اثر
    سینمایی
  • زمان
    ۱۰۰ دقیقه
  • کشور سازنده
    آمریکا
  • نام کارگردان
    ناتان گرنو بایرون هاوارد
  • نام نویسنده
    دان فولگمن
  • بازیگران
    مندی مور زکری لیوای دونا مورفی
  • استودیو سازنده
    والت دیزنی پیکچرز
  • جوایز
    نامزد جایزه بهترین ترانه اورجینال در جشنواره اسکار نامزد جایزه بهترین فیلم انیمیشن در جشنواره گلدن گلوب
  • بازخورد و میزان استقبال
    هزینه ساخت: ۲۶۰ میلیون دلار، فروش در گیشه: ۵۹۲ میلیون دلار
نوشته شده در: توسط: محمد حسین امامی در: انیمه و انیمیشن

گیسوکمند اولین انیمیشنی بود که در قرن بیست و یکم، موفّق شد برای استودیو انیمیشن سازی دیزنی آبرو و اعتباری بخرد. فروش ۵۹۰ میلیون دلاری اثر در باکس آفیس جهانی، در آن زمان (دوران افول دیزنی) نوید یک رنسانس را می‌داد. چرا که هیچ کدام از آثار این استودیو در دهه ۲۰۰۰، علیرغم تلاش زیاد کارگردانان و انیماتورها به چنین موفّقیتی نرسیدند. انگار گیسوکمند حکم نفس تازه‌ای را داشت که به معروف‌ترین مرکز ساخت انیمیشن دنیا دمیده شده بود.

استودیو دیزنی

فراتر از محدودیت‌ها

انیمیشن‌های دیزنی و پیکسار، همیشه برای تمام مخاطبان –اعم از کودک و بزرگسال– جذّاب هستند. چون که از یک سو آثاری کودکانه و بی‌تکلّف‌اند، و از طرف دیگر می‌توانند بیننده را به فکر وادارند. گیسوکمند هم از چنین فرمولی پیروی می‌کند.

تنها کافی است با دقّت بیشتری به فیلم نگاه کنیم. آن وقت می‌فهمیم که با اثری عمیق و هوشمندانه مواجه شده‌ایم. آن‌چه گیسوکمند را تبدیل به انیمیشن عمیقی کرده، محتوای تاثیرگذار آن یعنی فراتر رفتن از محدودیت‌ها است. محدودیت‌هایی از قبیل سن یا جایگاه اجتماعی که گاهی ما را از پیشرفت و دستیابی به یک زندگی بهتر بازمی‌دارند. زیرا مانند ریسمان محکمی به دست و پای ما پیچیده‌اند و مانع از رسیدن به رویاهایمان می‌شوند.

قلعه بلند و سر به فلک کشیده مادرْ گاتل، نماد همین محدودیت‌های دست‌ و پاگیر است. شخصیت گاتل با زندانی کردن راپونزل در این مکان، حتّی دقیقه‌ای اجازه تفریح و ماجراجویی را به او نمی‌دهد. راپونزل هم که جرئت سرپیچی از دستورات گاتل را ندارد، به زندان ظاهراً ایمن خود عادت کرده است؛ و آن‌جا را مامنی برای پنهان شدن از دست انسان‌ها می‌داند.

بنابراین او ابتدا باید از قلعه خارج شود تا فرصت بهره بردن از دنیای بیرون را به دست آورد. همچنین بتواند به رویایش (دیدن فانوس‌های پرنده) برسد. علاوه بر راپونزل، یوجین نیز شخصیت دیگری است که از بچّگی اسیر چنین قید و بندهایی بوده و هنوز هم هست.

یوجین قادر نیست همچون قهرمان دوران کودکی‌اش، فلین رایدر، محبوب همه انسان‌ها باشد. دلیل آن بزرگ شدنش در فقر است که باعث شده تبدیل به سارقی بدنام شود. او نیز مثل راپونزل، باید از محدودیت‌ها –جایگاه اجتماعی‌اش– فراتر رود تا به آرزویی که از کودکی داشته یعنی محبوبیت در میان مردم برسد.

استودیو دیزنی

قصه‌ای از دل اروپا

داستان راپونزل، یکی از ۲۱۰ قصّه فولکلور آلمانی است که در قرن نوزدهم توسط برادران گریم گردآوری شدند. راپونزل منبع اصلی دان فولگمن، فیلمنامه نویس گیسوکمند، برای نوشتن داستان انیمیشن بوده است. البته فولگمن در فیلمنامه‌اش، بسیاری از اتّفاقات این افسانه آلمانی را تغییر داده که مهم‌ترینشان عبارتند از:

الف. شروع متفاوت فیلم: در قصّه برادران گریم، خبری از گل جادویی و کمیابی که باعث جوان شدن انسان‌ها می‌شود نیست. امّا در انیمیشن دیزنی، این گل شگفت انگیز آغازکننده داستان است. در حالی که برخلاف فیلم، آن‌چه در افسانه راپونزل موجب شکل گیری وقایع بعدی می‌شود، سرقت کشاورزی بینوا از خانه جادوگری شرور و بدذات است.

ب. تغییر در هویت شخصیت‌ها: در انیمیشن، راپونزل یک شاهزاده و یوجین دزدی بی سر و پا است. ولی هویت این دو نفر در داستان برادران گریم چنین نیست. در آن‌جا راپونزل فرزند خانواده‌ای فقیر است که به دست جوانی قدبلند و خوش چهره (شاهزاده آن سرزمین) نجات پیدا می‌کند.

تفاوت‌های انیمیشن و اصل داستان به این دو مورد ختم نمی‌شود. در حقیقت افسانه راپونزل توسط سازندگان گیسوکمند به کلّی عوض شده و تنها چند المان کلیدی آن بدون تغییر باقی مانده است.

استودیو دیزنی

زنان دیزنی شجاع می‌شوند

گیسوکمند در زمینه شخصیت‌پردازی، شباهت‌ها و تفاوت‌های زیادی با انیمیشن‌های قدیمی‌تر دیزنی دارد. شباهت عمده گیسوکمند با این آثار، وجود کاراکتر مونّث و شجاعی است که در پی برآورده ساختن انتظارات نزدیکانش نیست. در عوض می‌خواهد طوری که خودش تمایل دارد، رفتار کند.

مثلاً در علاالدّین، توقّع پدر جاسمین از او این است که تمرّد و نافرمانی را کنار بگذارد و با مردی شایسته و آبرومند ازدواج نماید. امّا جاسمین به جای محقّق کردن خواسته پدرش، راه دیگری را برای ادامه زندگی انتخاب می‌کند.

مولان نیز می‌تواند مثال خوبی باشد. او با عزمی راسخ و اراده‌ای پولادین راهی میدان جنگ می‌شود و با انجام این کار، همه کلیشه‌های مردسالارانه جامعه را زیر سوال می‌برد.

راپونزل هم مانند شخصیت‌های نامبرده دختری قدرتمند و مستقل است. البته او مثل مولان سربازی دلاور نیست، یا همچون جاسمین در مواجهه با مردها خشونت زیادی از خود نشان نمی‌دهد؛ بلکه رفتار این شخصیت در اکثر اوقات، برخلاف همتایانش طبیعی و واقع گرایانه است. در واقع کارگردان سعی نکرده تا از او کاراکتری بیش از حد قوی ترسیم کند.

نکته این‌جا است که ضعف‌های درونی و شخصیتی راپونزل، مسبّب برتری او بر پرنسس‌های دیگر دیزنی به حساب می‌آید. اگر جاسمین شاهزاده‌ای است که هرگز خطا و اشتباهی از او سر نمی‌زند، در مقابلش راپونزل دختری سرکش و خطاکار است. اگر بل (در انیمیشن دیو و دلبر) فریب هیچ انسانی را نمی‌خورد، راپونزل چندین سال خام حرف‌های مادر گاتل می‌شود.

مهم نیست که او در آغاز داستان چقدر کاراکتر ضعیف و ناتوانی است. آن‌چه اهمّیت دارد، غلبه تدریجی راپونزل بر تمام ضعف‌های خویش است؛ عاملی که هم تفاوت اصلی او با سایر شخصیت‌های زن دیزنی، و هم علّت باورپذیرتر بودنش نسبت به آن‌ها است.

استودیو دیزنی

بازی با فضا

انیمیشن گیسوکمند از نظر صحنه پردازی فیلمی چشمگیر و فوق‌العاده است. مثلاً در لحظه مرگ یوجین، محیط تیره و تار داخل قلعه اندوه درون این سکانس را هنرمندانه به بیننده القا می‌کند. اندکی بعد و هنگام زنده شدن یوجین در اثر اشک جادویی راپونزل، شاهد روشن‌تر شدن آن‌جا هستیم تا به پایان خوش داستان امیدوار شویم.

موسیقی متن شنیدنی و ماندگار فیلم نیز یکی از نقاط قوّت آن به شمار می‌رود. این موسیقی زیبا و دلفریب که ممکن است مدّت‌ها در ذهن مخاطب بماند، ساخته آلن منکن –آهنگساز کارکشته و قدیمی آثار دیزنی– است. شاید به همین خاطر باشد که با شنیدن آهنگ‌های مختلف گیسوکمند، به یاد انیمیشن‌هایی چون هرکول یا پوکاهانتس (کارهای قبلی منکن) می‌افتیم.

طرّاحی و انیمیت کاراکترها، از دیگر بخش‌های بی‌نقص و حرفه‌ای گیسوکمند است. مخصوصاً کاراکتر راپونزل که موهای بلندش، مشکل‌ترین قسمت ساخت انیمیشن بوده؛ زیرا طرّاحی موهای دراز او به شکل باورپذیر نیازمند درک کاملی از حرکات آن‌ها است، از جمله پیچ و تابی که راپونزل به موهایش می‌دهد.

نظرات مخاطبین

0 نظر ثبت شده

این مطالب را هم از دست ندهید

انیمیشن White Snake

مار سفید انیمیشنی چینی (دونگهوا) در سبک سه بعدی است. اثر براساس یکی از افسانه‌های باستانی چینی ساخته شده که تا به حال بارها دست مایه اقتباس قرار گرفته است. فیلم در 11ژانویه 2019 در چین اکران شد و تا جشن سال نو چینی روی پرده باقی ماند. معلق میان بزرگسالان و کودکان فیلم چیزی […]

انیمیشن inside out

موفقیّت سرنوشت‌ساز فیلم”UP” داکتر در سال 2009، مدیران پیکسار را ترغیب کرد تا به داکتر میدان دهند با اثر پیچیده‌تری به گیشه سینماها بازگردد. درون و بیرون در واقع اوّلین فیلم پیکسار است که استیوجابز، بنیانگذار و مدیرعامل سابق اپل در ساخت آن هیچ مشارکتی نداشته است. درون و بیرون را می‌توان نوآورانه‌ترین اثر پیکسار […]

انیمه whisper of the heart

زمزمه قلب‌ها اولین و تنها انیمیشن کارگردانی شده توسط کوندو قبل از مرگش بود. استودیو جیبیلی امیدوار بود که کندو جانشین میازاکی و تاکاهاتا بشود. میازاکی در این کار به عنوان نویسنده حضور دارد. ایده و متن اثر بر اساس یک مانگا تک جلدی تهیه شده است. میازاکی با ایجاد تغییراتی، آن را بازنویسی کرد، […]

انیمیشن Spies in Disguise

جاسوسان نامحسوس بر اساس اقتباسی از انیمیشنی کوتاهی با نام “کبوتر: غیرممکن” اثر لوکاس مارتل ساخته شده است. این اثر کوتاه هفت دقیقه‌ای، مامور مخفی سازمانی را نشان می‌دهد که طی اتفاقاتی درگیر پرنده‌ای سمج می‌شود. پس از بازخورد مثبت “کبوتر غیرممکن”، شرکت بلو اسکای انیمیشنی بلندی بر اساس همین اثر ساختند. صداپیشگی ویل اسمیت […]