مشخصات اثر

  • نام اثر
    Ponyo پونیو روی صخره کنار دریا
  • ژانر
    ماجراجویی فانتزی
  • سال ساخت
    2008
  • نوع اثر
    سینمایی
  • زمان
    101 دقیقه
  • کشور سازنده
    ژاپن
  • نام کارگردان
    هایائو میازاکی
  • نام نویسنده
    هایائو میازاکی
  • بازیگران
    یوریا نارا هیروکی دوی
  • استودیو سازنده
    Studio Ghibli
  • جوایز
    سال 2009 پونیو موفق به کسب عناوین انیمیشن سال و دستاورد برجسته در موسیقی از جوایز آکادمی ژاپن شد که به اندازه مراسم اسکار، در ژاپن اهمیت دارد. در همین سال و در هشتمین دوره جوایز انیمه توکیو، برنده جوایز انیمیشن سال و بهترین تولید داخل شد. فیلم جایزه بهترین کارگردانی و بهترین داستان اوریجینال را نیز از آن خود کرد و جایزه بهترین کارگردانی هنری هم به نوبورو یوشیدا تعلق گرفت.
  • بازخورد و میزان استقبال
    پونیو با نقدهای مثبتی از سوی منتقدین مواجه شد. راتن تومیتوز براساس 167 نقد، فیلم را 91% تایید کرد و بیان کرد: با اینکه اثر بهترین فیلم میازاکی نیست اما پونیو از لحاظ بصری خیره‌کننده است و هدیه‌ای است با شیرینی شاعرانه برای کودکان و طرفداران میازاکی در همه سنین. متاکریتیک براساس 29 نقد، نمره 86 را به فیلم اعطا کرد. ژاپن تایمز هم چهار ستاره از مجموع پنج ستاره را به انیمه اهدا کرد و سادگی تم و زیبایی بصری اثر را ستود و آن را با انیمه کلاسیک میازاکی، همسایه من توتورو، مقایسه کرد. انیمه در باکس آفیس 203.2 میلیون دلار فروش داشت.
نوشته شده در: توسط: حانیه عباس‌قلی در: انیمه و انیمیشن

پونیو روی صخره کنار دریا انیمیشنی ژاپنی محصول سال 2008 و به کارگردانی استاد هایائو میازاکی است. موسیقی فوق‌العاده اثر را هم طبق معمول جو هیسایشی بزرگ ساخته است.

هایائو میازاکی

پونیو از کجا آمده است

شناختن منابع الهام سازندگان یک انیمه، کمک شایانی به نقد محتوای آن اثر می‌نماید اما هایائو میازاکی اصولا کمتر این منابع را معرفی می‌کند. بنابراین طرفداران و منتقدین فیلم‌های او مجبورند خودشان دست به حدس و گمان و ریشه‌یابی بزنند. آنچه درمورد منابع الهام انیمه پونیو در این اثر گفته می‌شود نیز حدس‌هایی هستند بر پایه حقایق موجود.

فرم بدن پونیو شبیه موجودی افسانه‌ای به نام نینگیو است که به پری دریایی ژاپنی نیز شهرت دارد. این موجود دارای سری شبیه انسان و بدنی ماهی‌مانند است. گفته می‌شود اگر یک نینگیو به دام انسان‌ها بیوفتد یا توسط آن‌ها خورده شود، ایجاد بلایایی طبیعی مثل زلزله و سونامی می‌کند. یکی از مادربزرگ‌های خانه سالمندان نیز بلافاصله پس از دیدن پونیو به سوسکه می‌گوید او را به دریا برگرداند وگرنه سونامی خواهد آمد.

تئوری‌هایی درمورد ارتباط شخصیت فوجیموتو و گرن ماماره (مادر پونیو) با خدایان مذاهب شرقی وجود دارد. مثلا فوجیموتو توانایی‌هایی شبیه پادشاهان اژدها که بر دریا حکم می‌رانند دارد. ملوانان کشتی کوییچی هم پس از دیدن گرن ماماره، او را کانون صدا می‌کنند که الهه‌ای در مذهب بودا و خدای بخشش است. ظاهر گرن ماماره هم شباهت‌هایی دارد با مجسمه‌های این خدا که در نقاط مختلف ژاپن قرار دارد.

دختر الهه زمین

اما به نظر می‌رسد داستان و شخصیت‌های انیمه پونیو بیشترین شباهت را با اپرای “والکری” اثر واگنر دارند. اسم اصلی پونیو، برونهیلده است؛ در این اوپرا برونهیلده یک والکری و دختر اِردا، الهه زمین، و ووتان، خدای حاکم، است. برونهیلده از پدرش سرپیچی می‌کند و باعث بهم زدن نظم طبیعت می‌شود. او دست آخر با بوسه زیگفرید، تبدیل به انسان می‌شود. همانطور که مشاهده می‌کنید، شباهت‌های کلی زیادی بین دو اثر وجود دارد.

نوعی بی‌خیالی و سرخوشی کودکانه هم در فیلم جریان دارد و پونیو نماد این حس است. سوسکه در عوض نماد علاقه‌ای بی‌قید و شرط است و طبق آن دیالوگ معروفش –که دیالوگ مورد علاقه من در کل انیمه هم هست- او پونیو را دوست دارد، چه انسان باشد، چه ماهی و چه چیزی بین این دو. میازاکی در این فیلم نیز با نشان دادن ساحل بسیار آلوده و صید بی‌رویه آبزیان، گریزی به رفتار بدی که انسان‌ها با طبیعت و علی‌الخصوص دریا دارند، می‌زند.

هایائو میازاکی

دغدغه محیط زیستی میازاکی

زیر آب اقیانوس فوجیموتو، جادوگری که قبلا انسان بوده، با دختران ماهی‌مانندش زندگی می‌کند. بزرگترین دخترش از غفلت او سوء استفاده کرده و می‌گریزد و سعی می‌کند به ساحل بیاید. اما زباله‌های زیادی در ساحل ریخته شده و ماهی کوچولو درون یک شیشه گیر می‌کند. کمی بعد پسرک پنج ساله‌ای به نام سوسکه او را پیدا می‌کند و با شکستن شیشه، ماهی را نجات می‌دهد ولی انگشت خودش می‌برد.

سوسکه نام پونیو را بر او می‌گذارد و پونیو با لیسیدن انگشت پسرک، زخم را خوب می‌کند. فوجیموتو هم در این میان به دنبال پونیو می‌گردد و خیال می‌کند سوسکه، دخترش را دزدیده است. بنابراین با استفاده از جادو، پونیو را به اقیانوس برمی‌گرداند. پونیو اما با پدرش بحث می‌کند و به او می‌گوید می‌خواهد انسان باشد و به کمک نیروی جادویی که از خوردن خون سوسکه گرفته، دست و پا می‌رویاند.

فوجیموتو انسان‌ها را بد می‌داند و پونیو را زندانی می‌کند اما پونیو به کمک خواهرهایش فرار می‌کند. برای تبدیل شدن به انسان نیز جادوی بسیار زیادی را در اقیانوس رها می‌کند که همین کار باعث بهم خوردن تعادل طبیعت، یعنی ایجاد سونامی و خارج شدن ماه از مدارش و… می‌شود. پونیو با سر و شکلی که موقتا به صورت انسان‌ها درآمده، پیش سوسکه برمی‌گردد اما بهم خوردن تعادل طبیعت مشکلات زیادی ایجاد کرده است.

برداشتی از پری دریایی کوچک

هایائو میازاکی پونیو را براساس برداشتی آزاد از کتاب “پری دریایی کوچک” اثر هانس کریستین اندرسن ساخته است. طبیعتا بسیاری از مخاطبان پیش از تماشای این انیمه، انیمیشن اقتباسی دیزنی از این کتاب را دیده اند. تفاوت اصلی برداشت میازاکی و دیزنی از داستان اصلی، آن است که انیمیشن دیزنی بیشتر به اصل داستان نزدیک است و کمی از درونمایه تاریک آن را درخود دارد اما انیمه میازاکی اثر شاد و ساده‌دلانه است.

پونیو انیمه‌ای برای بچه‌ها، درمورد بچه‌ها و از زاویه دید بچه‌هاست. بنابراین با داستان ساده‌ای مواجهیم که دنبال کردنش برای کودکان ساده است. آدم شروری هم در ماجرا وجود ندارد و صحنه ناراحت‌کننده و گریه‌آوری در آن نمی‌بینیم. این سادگی شاید مورد پسند خیلی از مخاطبان نباشد اما هر بزرگسالی نیز نیاز دارد هر از چند گاهی ذهنش را خالی کند و به همراه کودک درونش از تجربه‌ای ساده و صمیمی لذت ببرد.

هایائو میازاکی

دختری متفاوت از دختران میازاکی

پونیو با دیگر شخصیت‌های اصلی مونثی که میازاکی به تصویر کشیده است، تفاوت زیادی دارد. کاراکترهای دختر فیلم‌های قبلی میازاکی معمولا همگی از خودگذشتگی و فداکارهای زیادی انجام می‌دهند. مثلا شیتا در انیمه قلعه‌ای در آسمان، امپراتوری خودش را نابود می‌کند تا دنیا از اثرات مخرب آن در امان بماند یا سِن در پرنسس مونونوکه خودش را وقف مصلحت سرزمینش و محافظت از طبیعت کرده است.

چیهیرو در شهر اشباح، پدر و مادرش را نجات می‌دهد یا نائوسیکا در انیمه نائوسیکا از دره باد، بین طبیعت و بشر صلح برقرار می‌کند. سوفی در انیمه قلعه متحرک هاول، جادوگر ویست را که طلسمش کرده، می‌بخشد و زمانی که او قدرت‌هایش را از دست می‌دهد، از جادوگر پیر مراقبت می‌کند.

پونیو نقطه مخالف تمام این کاراکترهاست، او برای آنکه انسان شود و با سوسکه زندگی کند جادوی عظیمی را آزاد می‌کند که تعادل طبیعت را بهم می‌زند. پدر و مادر و خواهرهایش را رها می‌کند تا به خشکی بیاید و دست آخر مادرش خرابکاری‌هایش را جمع می‌کند و تعادل را به دنیا برمی‌گرداند. پونیو به جای آشتی برقرار کردن بین دریا و انسان‌هایی که آن را آلوده کرده اند، دریا را به جان آدم‌ها می‌اندازد.

او برخلاف سوفی، بد رفتاری‌ها را نمی‌بخشد و هرکسی که زشت خطابش می‌کند را هم خیس می‌کند! اما… از یاد نبریم پونیو فقط پنج سال دارد و در این سن برای بچه‌ها درست و غلط و نگران تعادل طبیعت بودن و… آنچنان معنایی ندارد. پونیو فقط دختر کوچکی‌ست که می‌خواهد به عنوان یک انسان، با سوسکه باشد. او بانمک‌ترین دخترِ میازاکی‌ست و معصومیت و خوش‌انرژی بودنش از پونیو موجودی دوست‌داشتنی می‌سازد.

نسخه‌ای از کودکان واقعی

یکی دیگر از ویژگی‌های شخصیت‌های کودکی که میازاکی می‌سازد، آن است که استاد، این کاراکترها را با مشاهده دقیق از بچه‌های واقعی می‌سازد و به همین دلیل آن‌ها بسیار طبیعی و قابل باورند. ممکن است این امر به نظر ساده بیاید اما در اصل کمتر کارگردان انیمه‌ای را می‌بینیم که بتواند چنین کودکان قابل باوری ارائه کنند. لیسا به عنوان مادر سوسکه هم کاملا واقعی به نظر می‌رسد، خصوصا سکانسی که بعد از گم شدن پونیو، سوسکه در ساحل گریه می‌کند و لیسا او را بغل می‌گیرد.

انیمه کاراکتر شرور ندارد، زیرا مقصود میازاکی از ساخت پونیو، ارائه‌ی انیمه‌ای شاد برای کودکان بوده و فوجیموتو هم اصلا آدم بدی نیست. او از ابتدا کمی دست و پا چلفتی و مضطرب به تصویر کشیده می‌شود که این در کنار ظاهر عجیبش، شخصیت بامزه‌ای از او می‌سازد. علی رغم مخالفت فوجیموتو با پونیو و بدگویی‌اش از انسان‌ها، ما از او منتفر نمی‌شویم چون تنها چیزی که او می‌خواهد آن است که از دخترش و طبیعت محافظت کند.

هایائو میازاکی

اثری این بار برای کودکان

هایائو میازاکی با پیشنهاد تهیه‌کننده‌اش، توشیو سوزوکی، شروع به آماده کردن تدارکات ساخت انیمه‌ای جدید برای کودکان کرد. حدود سال 2004 میازاکی مدتی را در شهر ساحلی تومونورا گذراند که این محل تبدیل به لوکیشن داستان شد. میازاکی کاراکتر سوسکه را براساس شخصیت پسرش، گورو، در پنج سالگی ساخت. منبع الهام دیگر او برای این شخصیت، کاراکتر کتاب “دروازه” اثر ناتسومه سوسکی بود که سوسکه نام داشت و در پایین یک صخره زندگی می‌کرد. میازاکی همچنین بازدیدی از تیت بریتانیا داشت و تابلوی “اوفیلیا” در آن موزه بر طراحی ظاهر مادر پونیو تاثیرگذار بود.

کارگردان اثر، با الهام از موسیقی “سواری والکری‌ها” که قطعه‌ای از اوپرای والکری اثر واگنر است، تصویری از پونیو کشید که همراه فوجی از ماهی‌ها در حال حرکت است. این تصویر، بعدا تبدیل به سکانسی شد که پونیو روی موج‌های ماهی‌مانند می‌دود و سوسکه سوار بر ماشین او را تماشا می‌کند. موسیقی متن این قسمت هم با الهام از همان قطعه اوپرا ساخته شد.

کشیدن همین سکانس به صورت دستی، عمل بسیار طاقت فرسایی‌ست! در حالت عادی هم برای متحرک نشان دادن کشتی‌ها، یک کشتی را روی سِل نقاشی می‌کنند و بعد آن را ذره ذره تکان می‌دهند. میازاکی اما دستور داد کشتی‌های این فیلم را فریم به فریم نقاشی کنند و در نهایت بیش از حدود 170000 فریم برای این انیمه طراحی شد. برخی از انیمه‌های جیبلی از CGI استفاده می‌کنند اما در پونیو، این بخش استودیو کلا تعطیل شد.

رنگ آمیزی آثار میازاکی

اگر پالت رنگ‌های غالب فیلم‌های قبلی میازاکی را بررسی کنیم، خواهیم دید او حدودا از 4 تا 6 رنگ غالب و طیف‌های مختلف آن‌ها برای طراحی کاراکترها و فضاها استفاده می‌کند. ولی پالت رنگ پونیو کاملا متفاوت است و فقط از طیف‌های متخلف دو رنگ آبی و قرمز در آن استفاده شده است. استاد میازاکی و انیماتورهایش از بهترین‌ها و کارکشته‌ترین‌های این صنعت هستند و بی‌منظور دست به انتخاب این چنینی نمی‌نزنند.

هایائو میازاکی

درست است که با توجه به آنکه پونیو یک ماهی قرمز است و از دریا به خشکی می‌آید، رنگ‌هایی که بیشترین استفاده را در فیلم خواهند داشت، قرمز و آبی خواهند بود. ولی باز هم انتخاب این تعداد محدود رنگ، برای یک انیمه، آن هم انیمه‌ای از استودیو جیبلی، بسیار عجیب است.

کمتر پیش می‌آید ببینیم در طراحی یک کاراکتر انیمه‌ای از رنگ‌های نزدیک بهم استفاده شود. پونیو اما موهای نارنجی و بدن/پیراهن قرمز دارد، این انتخاب رنگ نامتعارف است اما جالب از آب درآمده است. نارنجی به طور سنتی برای نشان دادن انرژی و خلاقیت و قرمز نیز برای نمایش اشتیاق و عشق و غرایض نفسانی و خطر استفاده می‌شود. از این نظر، انتخاب این رنگ‌ها برای کاراکتر پونیو بسیار مناسب و به جا می‌نماید.

رنگ موهای پونیو و خانواده‌اش هم نارنجیِ کمی رنگ‌پریده‌ایست که استفاده از آن برای موهای کاراکترهای انیمه‌ای متداول نیست. حتی فوجیموتو هم دقیقا همان رنگ موهای نارنجی را دارد که حدس می‌زنم این رنگ مو را همزمان با گرفتن قدرت‌های جادویی از مادر پونیو گرفته است، چون فوجیموتو و پونیو و خواهرهایش همگی موهایی همرنگ با موهای مادرشان دارند.

پس زمینه‌های از جنس رنگ روغن

پس‌زمینه‌های این فیلم هم با پس‌زمینه‌های دیگر انیمه‌های سینمایی میازاکی متفاوت است. آنچنان که در فیلم‌های قبلی و حتی “باد برمی‌خیزد” که پس از پونیو ساخته شده است، پس‌زمینه‌ها حالت نقاشی‌های رنگ روغن دارند اما در این اثر خاص، پس‌زمینه‌هایی را می‌بینیم که با مداد رنگی طراحی شده اند. این تصاویر در برخی قاب‌ها بسیار زیبا و چشم‌نواز و رنگارنگ هستند اما در برخی نماها هم خیلی ساکن به نظر می‌آیند و با کاراکترهای متحرکی که در قاب وجود دارند، جفت و جور نمی‌شوند.

با وجود انیمیشن فوق‌العاده و رنگ‌های شاد و جذاب و کاراکتر دیزاین‌های خلاقانه، برخی صحنه‌هایی که در آن سطح آب دریا به تصویر کشیده شده، خیلی مصنوعی و بی جزئیات به نظر می‌آیند خصوصا لحظات ابتدایی اثر. اما در عوض نقطه اوج متحرک‌سازی فیلم، همان سکانس سونامی و دویدن پونیو روی موج‌هاست.

چهره‌های شاخصی در دوبله نسخه انگلیسی انیمه نقش داشتند. صداپیشه پونیو، نواه سایرس، خواهر مایلی سایرس بود. مت دیمون نیز در نقش کوییچی، کیت بلانشت در نقش مادر پونیو و لیام نیسن در نقش فوجیموتو حضور داشتند.

نظرات مخاطبین

0 نظر ثبت شده

این مطالب را هم از دست ندهید

انیمه Berserk The Golden Age

انیمه بر اساس مجموعه مانگایی به همین نام به قلم استاد کنتارو میورا ساخته شده که از سال 1989 تا به امروز در حال انتشار است. مانگا به لحاظ کیفیت طراحی، شخصیت پردازی، داستان پرفراز و نشیب و خشونت بسیارش همواره جزو محبوب‌ترین‌ها بوده است. در سال‌های 2012 و 2013 یک سری انیمه‌های سینمایی متشکل […]

انیمیشن Brave

انیمیشن شجاع، ساخته‌ی شرکت پیکسار است که در حال حاضر یکی از زیرمجموعه‌های شرکت والت دیزنی به حساب می‌آید. شجاع بر خلاف دیگر انیمیشن‌های پیکسار، انیمیشنی با شخصیّت اصلی دختر است امّا پیکسار سعی کرده که شخصیّت اصلی داستان متفاوت با دیگر شخصیّت‌های دختر در انیمیشن‌ها باشد. شجاع اوّلین انیمیشن در پیکسار است که به […]

انیمه Maquia

انیمه «ماکیا وقتی گل موعود شکوفه می‌دهد» اولین تجربه کارگردانی اوکاداست. او که قبل از آن، به عنوان نویسنده، با کارگردان‌‌های متنوعی همکاری داشته، سرانجام پس از بیست سال، تجربه جدیدی را به کارنامه خود افزود. اوکادا در مسائل احساسی تبحر دارد. نقطه قوت این انیمیشن نیز اثرگذاری بر احساسات است. بستر فانتزی داستان رگه‌هایی […]

انیمه Spriggan

اسپریگان، انیمه‌ای محصول کشور ژاپن و در ژانر علمی تخیّلی است که اقتباسی از مانگای اسپریگان، نوشته هیروشی تاکاشیگه به شمار می‌رود. کارگردان این اثر هیروتسوگو کاوازاکی نام دارد که از دیگر آثار شاخص او، می‌توان به انیمه (افسانه اژدهای هزاره) اشاره کرد. آخرالزمان ژاپنی تم آخرالزمانی و سوال برانگیز اسپریگان، مدخل ورود بیننده به […]