مشخصات اثر

  • نام اثر
    nausicaa of the valley of the wind ناسیکا از درۀ باد
  • ژانر
    علمی تخیلی ماجراجویی حماسی
  • سال ساخت
    1984
  • نوع اثر
    سینمایی
  • زمان
    1ساعت 57 دقیقه
  • کشور سازنده
    ژاپن
  • نام کارگردان
    هایائو میازاکی
  • نام نویسنده
    هایائو میازاکی
  • استدیو سازنده
    تاپ‌کرفت
  • بازیگران
    سومی شیماموتو گورو نایا یوجی ماتسودا
  • جوایز
    سال 1985 برندۀ بهترین انیمیشن در جشنوارۀ Fantaf شد. سال 1985 برندۀ بهترین انیمیشن از نگاه مخاطبان در جشنوارۀ Kinema Junpo شد. سال 1985 در جشنوارۀ Mainichi Film Concours جایزۀ Ofuji Naburo را دریافت کرد. سال 2008 در جشنوارۀ « جوایز ملّی فیلم روسیه» نامزد دریافت جایزۀ «ژرژ» به عنوان بهترین فیلم انیمیشن شد.
  • بازخورد و میزان استقبال
    148 میلیارد پوند در ژاپن و 172 میلیون دلار در سطح جهانی فروش داشته است.
نوشته شده در: توسط: فاطمه حدیده در: انیمه و انیمیشن

سال 1984 بود که ناسیکا از درۀ باد به نویسندگی و کارگردانی هایائو میازاکی تولید شد. این انیمه بر اساس دو قسمت ابتدایی مانگایی به همین نام، با ایجاد کمی تغییرات برای فضای انیمیشن مناسب سازی شد. پس از موفقیت، سازندگان آن استودیو جیبیلی را در رقابت با همتاهای غربی خود، راه‌اندازی کردند و اینگونه، ناسیکا از درۀ باد نقطۀ عطفی در صنعت مانگا و انیمیشن ژاپن و معرفی آنان در سطح جهانی شد.

خلق مانگای 7 جلدی برای میازاکی 12 سال به‌ طول انجامید. این اثر را می‌توان چکیده‌ای از تفکرات و دغدغه‌های او دانست که در قالب داستانی جذاب و پرکشش بیان می‌شود. میازاکی انیمه را از سطح سرگرمی فراتر می‌برد و آن را به‌ عنوان یک رسانه به‌ کار می‌گیرد تا عقایدش را مطرح کند. آثار بعدی نیز با تخیل‌ورزی‌های بیشتری به سراغ ایدئولوژی‌های موجود در این انیمه می‌رود که حاصل تجربه و پیشرفت میازاکی در طی فعالیت در این حوزه است.

ترس، خشونت، ناامیدی، طبیعت، تعامل و روحیۀ سازندگی در برابر تخریب و نابودی از جمله مسائل این اثر است. ارائۀ الگوی نوجوان منجی، مخاطب را با شخصیَت همراه و او را تشویق می‌کند تا به آگاهی‌ از محیط و خود برسد، فعال و تاثیرگذار باشد. چنین رویکردی به رسانه و ارائه مفاهیمی در این ابعاد با توجه به‌ زمان تولید اثر بی‌بدیل است.

هایائو میازاکی

تصویرسازی آینده

میازاکی در زمینه‌ای حماسی و با رویکردی انتقادی، آینده‌ای را به تصویر می‌کشد که دشمنی و خودخواهی‌های انسان، طبیعت را به واکنش واداشته و به‌ مرور انسان را در معرض انقراض قرار داده است. فناوری و صنعتی شدن تسلط انسان را بر طبیعت گسترش داده اما طبیعت قبل از انسان بوده و بر او مقدم است. انسان، برای بقای خود، باید راهی متفاوت با آنچه که تا کنون پیش گرفته، برگزیند. او باید با طبیعت تعادلی جدید برقرار کند و این از راه توجه به سنت و گذشته و دانستن تاریخ به‌ دست می‌آید.

انیمه به خوبی نشان می‌دهد که جهل نسبت به تاریخ چگونه می‌تواند ما را به سمت تصمیم‌های اشتباه سوق دهد در نتیجه به‌دنبال پیوند سنت و مدرنیته و رسیدن این دو مفهوم در نقطۀ تعادل است. آیا انسانِ امروز می‌داند به کجا چنین شتابان می‌رود؟ ضدقهرمان (زنی به ‌نام کوشانا) و پیروانش از طبیعت می‌ترسند چون تاریخ نمی‌دانند. آنها سرگشته و حیرانند. نمی‌دانند چرا در چنین وضعیتی گرفتار شده‌اند. باید آگاه شوند که این انسان‌ها هستند که طبیعت را به واکنش وا داشته‌اند.

همراهی مخاطب با شخصیت‌ها

کدهایی که در سکانس‌های ابتدایی وجود دارد، نتیجه را قابل تشخیص می‌کند اما برای درک دقیق‌تر باید روایت‌های جزئی‌تر را دنبال کنیم. مخاطب همراه با شخصیَت‌ها مسیر را برای رسیدن به راهکار برتر طی می‌کند. فرصتی برابر در اختیار تفکرات و راهکارها گذاشته شده تا ببینیم چرا بقیۀ ایده‌ها شکست می‌خورند و تنها صلح با طبیعت نجات‌بخش خواهد بود. میازاکی با الهام از فرهنگ عامیانه ژاپن، « بانویی که حشرات را دوست داشت» و همچنین اسطوره‌های غربی به بازتولید و معرفی فرهنگ خود می‌پردازد. در صحنه‌هایی، شیوۀ جنگ‌آوری سامورایی نیز نشان داده می‌شود.

دیالوگ‌ها جنسیت‌زده نیست و هر جنس با ویژگی‌های جنسیتی خود پذیرفته می‌شود. چنین وضعیتی در روستای باد بیشتر و در سرزمین پتجیت کمتر دیده می‌شود. زمانیکه پرنسس‌های جنسیت‌‌زده دیزنی محبوبیت جهانی یافته بودند، نمود چنین الگوهای زنانه‌ای در میان قهرمانان شگفت‌انگیز بود. هنوز هم شخصیَت‌پردازی‌های زنانۀ میازاکی منحصر به فردند.

هایائو میازاکی

داستانی خوفناک و حماسی

فضای داستان، خوفناک و حماسی است که خود به تنهایی، قصه‌ و تاریخی به‌ همراه دارد. پیرنگ اصلی از میانه شروع می‌شود، از جایی که انسان قرن‌ها گرفتار شده و در این گرفتاری آنقدر پیش رفته است که راهی مقابل خود نمی‌بیند. پارۀ آغازین داستان یکی از گره‌های اصلی پیرنگ است که مستقیم از زبان شخصیَت اصلی«ناسیکا» مطرح می‌شود: «چه کسی جهان را به این شکل در آورده؟» در ادامه با دیالوگ‌ها و گذشته‌نمایی پارۀ آغازین را می‌یابیم.

پایان‌بندی بعد از پشت سر گذاشتن چند سکانس اولیه برای مخاطب قابل تشخیص است و بارها با پیشرفت داستان، به مخاطب یادآوری می‌شود. خرده روایت‌ها و مسیری که شخصیَت‌ها برای رسیدن به پایان طی می‌کنند کشش داستانی را حفظ می‌کند. انیمه با ایجاد شگفتی و کنجکاوی در مخاطب او را با خود همراه می‌کند تا راز فضای حاکم بر داستان را کشف کند.

هایائو میازاکی

تقابل ناسیکا و کوشانا

انیمۀ ناسیکا از درۀ باد دو شخصیَت اصلی دارد که در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند. ناسیکا، پرنسس نوجوان روستای باد، که با تحقیق، علاقه و بینشی که از گذشتگان خود وام گرفته، مسحور طبیعت است و با وجود تهدیدی که برایش دارد، به آن احترام می‌گذارد.

نقطۀ مقابل او، کوشانا، فرماندۀ ارتش تورمکیا، زنی سخت و جاه طلب است که قسمت‌هایی از بدنش را در حملۀ حشرات از دست داده و بخشی از بدنش مکانیکی است. او طبیعت را دشمن خود می‌داند. همانطور که فناوری به تسلط او بر نقص‌هایش کمک کرده، آن را راهکار مناسبی برای تسلط بر وضعِ موجود می‌بیند. کوشانا فناوری را به عنوان مسیر صلح باور دارد.

کوشانای ضدقهرمان، صد در صد منفی نیست و نفرت مخاطب را برنمی‌انگیزد بلکه تفکر و راهکارش مردود می‌شود. مخاطب او را می‌شناسد، درک می‌کند و گاهی به او حق می‌دهد که اینچنین باشد. شخصیَت‌ها به‌خوبی پرداخته می‌شوند. شخصیَت‌های اصلی و فرعی فرصت دارند تا تکامل یابند، اثر بگذارند و اثر بپذیرند و عملکردی باورپذیر داشته باشند. تنها رفتار مشاور کوشانا، کوروتوا، ناهماهنگ وکمی غیرقابل درک است.

شخصیَت‌ها اعم از زن، مرد، کودک و سالمند در تعامل با هم، مستقل و فعال‌اند. در آثار دیگر میازاکی نیز چنین شخصیَت‌پردازی‌ای دیده می‌شود. او با ظرافت، در نظام تخیل خود، شخصیَتی انسانی می‌آفریند. با توجه به زمان ساخت اثر و مقایسۀ آثار در آن زمان، خلق چنین شخصیَت‌هایی در این رسانه و برای مخاطب نوجوان قدم مهمی در جهت تولید محتوا بود.

هایائو میازاکی

اثری با طراحی قدیمی

انیمه قدیمی است، در نتجیه تمامی تصاویر دو بعدی و دستی تهیه شده‌اند. هرچند میازاکی در آثار بعدی نیز همین شیوۀ سنتی را برمی‌گزیند و کمتر از ابزارهای دیجیتال و جدید استفاده می‌کند. رنگ‌های به‌کار رفته عموما رنگ‌هایی سرد و مرده‌‌اند که به درک از موقعیت موجود کمک می‌کند و به فضای داستانی نزدیک است.

استفادۀ هنرمندانه از نور و سایه در انتقال حس زیبایی، عظمت، اسرارآمیزی و تهدیدی که بر فضا حاکم است، مؤثر عمل می‌کند. در سرزمین سمی، جزئیات تصویری، سکوت یا صداهای آرامی که نشانگر جنبش‌های ریز گیاهان و موجودات است، مخاطب را با فضا پیوند می‌دهد.

اوج خلاقیت و زیبایی مربوط به طرح‌هایی است که از طبیعیت و فناوری‌ ارائه شده است. انسان که‌ از فناوری برای غلبه بر طبیعت استفاده می‌کند، تصاویر نقش کلیدی‌ای در بیان جنگ ِخاموش و غیرمستقیم این دو ایفا می‌کند؛ زبان آنها تصویر است.

تصاویر ارائه شده از فناوری (ابزارهای جنگی و هواپیماها) نشانگر تفکر مردمی است که از آنها استفاده می‌کنند. در سرزمین باد ابزارها، ساده، کاربردی و در صلح با طبیعت است اما ابزارهای تورمکیان، خشن و ناهماهنگ با طبیعت است. همۀ این ظرافت‌ها و خلاقیت‌های تصویری با پیرنگی قوی همراه می‌شوند و اثر را تبدیل به شاهکاری ماندگار می‌کنند.

نظرات مخاطبین

0 نظر ثبت شده

این مطالب را هم از دست ندهید

انیمه Tekkon Kinkreet

بتن آرمه، یک انیمه‌ی سینمایی محصول سال 2006 است که بر اساس مانگایی با همین عنوان از تایو ماتسوموتو ساخته شد. کارگردانی آن را یک آمریکایی به نام مایکل آریاس بر عهده گرفت. این اثر اولین انیمه‌ی بزرگی بود که یک غیر ژاپنی آن را کارگردانی کرده است. داستان تغییر و تعادل بتن آرمه، داستان […]

انیمه monster

دنیایی خاکستری هیولا، انیمه‌ای است که همیشه شاهد آن نخواهیم بود. داستانی قوی و مجذوب کننده با شخصیّت‌پردازی عالی. داستانی که حقیقتاً می‌توان گفت ارزش وقت گذاشتن و تماشا کردن را دارد. با آنکه سیر کلی داستان شاید قابل پیش‌بینی و یکسان باشد، امّا همیشه حوادثی هستند که غیرقابل پیش‌بینی و هیجان‌انگیز هستند. انیمه هیولا […]

انیمه The Tale of Princess Kaguya

افسانه پرنسس کاگویا انیمیشن سینمایی محصول سال 2013 ژاپن است که براساس قدیمی‌ترین افسانه ژاپنی ساخته شده است. فیلم آخرین اثر ایسائو تاکاهاتا، یکی از بنیانگذاران استودیو جیبلی ست، او در سال 2018 فوت کرد. فمنیست ژاپنی انیمه به سراغ مفاهیم مختلفی می‌رود اما اصلی‌ترین درونمایه‌اش، فمینیسم است. سبک زندگی که پرنسس کاگویا برای خودش […]

انیمه In This Corner of the World

“در این گوشه‌ی دنیا” فیلم انیمیشنی محصول سال 2016 به کارگردانی سونائو کاتابوچی که براساس مانگایی به همین نام از فومیو کونو ساخته شده است. اثر وقایع زندگی مردمان عادی ژاپن، ده سال قبل و ده سال پس از فروافتادن دو بمب اتم بر روی هیروشیما و ناکازاکی را روایت می‌کند. جنگ و تجربه آن […]