نوشته شده در: توسط: صبا جهانگیریان در: مقالات

“ژرژ پروسپه رمی” مشهور به “هرژه” خالق فرانسوی سری کمیک‌های دنباله‌دار “تن‌تن” است. وی با خلق اثری متفاوت توانست نام خود را میان بزرگان این عرصه ماندگار کند. تن‌تن در سری دنباله‌دار 24 گانه خود ماجرای کندوکاو‌ها و جستجوگری‌های خبرنگاری کنجکاو را به تصویر می‌کشد که سعی دارد حقایق پشت پرده را کشف کند.

شخصیت تن‌تن برای اولین بار در ضمیمه هفتگی مجلات “لو ونتیم سیکل” بخش نوجوانان پدیدار شد. استقبال زیادی که از ماجراهای دنباله‌دار این شخصیت صورت گرفت؛ شهرت فراوانی را برای تن‌تن و خالقش به ارمغان آورد. این شهرت و محبوبیتی هرژه را به فکر واداشت تا به صورت جدی‌تری به داستا‌ن‌های خبرنگار بازیگوشش بپردازد.

هرژه پس از مدتی در سال 1929 اولین کتاب مجموعه تن‌تن را با طراحی‌های سیاه و سفید به مانند نسخه‌های مجله لو ونتیم سیکل به چاپ رساند. طراحی و اتودزنی چند شماره‌ ابتدایی این مجموعه را به طور کامل خود نویسنده انجام می‌داده است تا سال 1950 که استودیویی با نام هرژه تاسیس شد. وظیفه‌ اصلی کارکنان این استودیوی هنر کمک به طراحی‌های هرژه به خصوص در زمینه‌ رنگ‌آمیزی تصاویر بود.

کاراکتر تن تن

خبرنگاری به دنبال جنجال

هنر شگفت‌آور هرژه در خلق شخصیت‌های پخته و ملموس بود. تن‌تن خبرنگاری هوشمند، افرینشگر و تلاشگر است که کمتر زمانی می‌بینید او دچار انحراف شخصیتی شود یا از تلاشگری‌های خود دست کشد. “میلو” و “کاپیتان هادوک” از دوستان تن‌تن هستند که میلو با شم قوی حیوانی خود از همان ابتدا به او در حل مشکلاتش کمک می‌کند و کاپیتان هادوک که ناخدای یک کشتی بازرگانی‌ست در کتاب خرچنگ پنجه طلایی به مخاطبین معرفی می‌شود.

هادوک که در ابتدای به عنوان فردی الکلی و مریض به داستان‌های تن‌تن وارد شده در طی اتفاقاتی مسیر زندگی‌اش تغییر کرده و تقریباً می‌توان گفت که به فردی اشرافی تبدیل می‌شود اما در تمام این مراحل فردی تندخو و خشن باقی می‌ماند.

اشخاص دیگری در داستان به عنوان شخصیت‌های کمکی وجود دارند که هر کدامشان سرشار از ظرفیت‌های گوناگونی هستند تا برای خلق موقعیت‌های واقع‌گرایانه به نویسنده یاری رسانند به طوری که پرداخت آنان با شخصیت‌های “چارلز دیکنز” قیاس شده است. هرژه از این افراد در سراسر داستان برای ایجاد پیوستگی دارای چرخش و دوران کمک گرفته است و این هنر ظریف و خلاقانه نویسنده را می‌رساند.

دیگر مسئله‌ای که تن‌تن را به کامیکی خاص تبدیل کرده دقت بالای خالقش در ترسیم موقعیت‌های مختلف کامیک است. به طوری که حتی می‌توان او را به نوعی مبتلا به وسواس فکری دانست اما این وسواس درنهایت باعث شده که ماجراهای تن‌تن با آنکه در کشورهایی رخ می‌دهد که هرژه به آن‌ها سفر نکرده بسیار به واقعیت نزدیک باشند.

نویسنده کتاب تن تن

چراغ سبر هرژه به استعمار

هرژه با انتشار کتاب دومش با نام “تن‌تن در کنگو” بسیاری از طرفداران کامیک خود را ناامید ساخت. او با ورود به مسائل نژادپرستانه و باشکوه نشان دادن استعمار اروپائیان در کنگو خشم بسیاری از ساکنان قاره‌ آفریقا را برانگیخت تا آنجایی که در سال 2007 با وجود آنکه هرژه در چاپ‌های بعدی کتاب تغییراتی در آن اعمال کرده بود؛ از هرژه و این اثرش شکایت شد.

نتایج این شکایات نامعلوم است اما تن‌تن در کنگو هم‌اکنون در انگلیس چاپ نمی‌شود یا در برخی از کتابفروشی‌ها از بخش کودکان جدا شده است. البته به جز موضوعات نژادپرستانه در صحنه‌هایی از کامیک حیوان‌آزاری و شکار هم به شکلی نامناسب به تصویر کشیده شده‌اند که اثر را از رده‌ سنی کودکان به طور کلی خارج می‌کنند.

هرژه در گذر سال‌ها باتوجه به بازتاب‌هایی منفی که این اثر برایش به دنبال داشت با تغییر لحن خود تا حد ممکن تن‌تن را حامی موضوعات بشردوستانه جلوه داد. هرچند که بیشتر کارشناسان به دفاع از هرژه و اثر برآمدند و اعلام کردند که این مسائل نژادپرستی و حیوان آزاری در بسیاری از آثار دهه نود میلادی دیده می‌شود. زیرا در آن دوره افراد رویکرد منفی به موضوعات نژادپرستی نداشتند و بیشتر این مباحث پیش‌زمینه‌های رایج در افکار عمومی آن زمان توسط حکومت بوده است.

جستجوگری‌های این خبرنگار هوشمند با وجود حواشی ایجاد شده پیرامون جلد دوم آن، در تمامی این سال‌ها مخاطبین خاص خودش را داشته تا به جایی که برای یادبود تن‌تن اقدامات مختلفی از سوی چند کشور شکل گرفته است.

تن تن بر روی تمبر بلژیکی

اداره پست بلژیک در سال 1979 برای اولین بار اقدام به چاپ تمبرهایی با تصاویر تن‌تن نمود. شواهد حاکی از آن است که این نخستین‌بار بود که شخصیت‌های کمیک استریپ راه خود را به ادارات پست باز کردند. مخلوق هرژه به همین قانع نشد و در سال 1999 به سوی اداره پست سلطنتی هلند سفر کرد.

ضرابخانه ملی بلژیک نیز در سال 2004 با ضرب پنجاه هزار سکه با طرح تن‌تن و میلو یاد و نام هرژه و اثرش را پاس داشت. بروکسل نیز برای آنکه از عرصه‌ رقابت یادبود‌های متفاوت تن‌تن عقب نماند در سال 2009 تندیسی از تن‌تن و میلو با ارتفاع 6 متر در ورودی رستوران فرودگاهش نصب کرد.

وجود علاقه وافر خالق کامیک برای تبدیل اثرش به انیمیشن او را به نوشتن نامه‌ای به “والت‌دیزنی” واداشت. وی در نامه‌اش از والت دیزنی درخواست کرد که انیمیشنی اقتباسی از ماجراهای تن‌تن ساخته شود اما در جواب برای او با بی‌اعتنایی تنها یک “میکی موس” فرستاده شد. محبوبیت داستان‌های هرژه در طی سال‌ها افزایش یافت اما ساخت انیمیشنی از آثارش توسط والت دیزنی به مانند حسرتی بزرگ در دلش ماند.

البته هرژه برای دو اثرش به “اسپیلبرگ” اجازه‌ ساخت انیمیشن داد اما نه او و نه سازندگان انیمیشن‌های دیگر اقتباسی نتوانستند حق مطلب را به این کامیک ادا کنند. هم‌اکنون نیز پس از مرگ هرژه حق کپی‌‌رایت اثر در دستان همسر اوست که متاسفانه اجازه‌ ساخت انیمیشنی دیگر را نداده است و عده‌ زیادی منتظر هستند که در سال 2060 حق کپی‌رایت کتاب به پایان رسد تا اقدام به ساخت آثار اقتباسی کنند.

کتاب ترجمه تن تن

تن تن به ایران آمد

تن‌تن از آنجایی که در ایران هم طرفداران خاص خودش را دارد بارها به دست مترجمان مختلفی ترجمه شده است. حوالی دهه پنجاه مهم‌ترین و باکیفیت‌ترین ترجمه‌ این اثر توسط “خسرو سمیعی” در نشر “یونیورسال” با داشتن حق کپی‌رایت به چاپ رسید. متاسفانه تا زمان انقلاب اسلامی تنها 14 جلد از کامیک به دست مخاطبین آن رسید و پس از آن چاپش متوقف شد.

اما با همت “محمود کلانتری” و با خرج خود او به تازگی ادامه‌ مجموعه با همان ترجمه‌ی روان و فصیح سمیعی منتشر شده است. انتشارات “ونوس” در همان سال‌های اوایل انقلاب ترجمه‌ای نامرغوب منتشر کرد که مترجم آن هم فردی گم‌نام بود که با اسم مستعار “اسمردیس” فعالیت می‌کرد.

هنوز دلایل ممنوع الچاپ شدن این اثر پس از انقلاب نامعلوم است اما بسیاری مهم‌ترین علت را اعتیاد کاپیتان هادوک به مواد الکلی دانستند. علاوه بر این موارد موضوعات بحث‌برانگیز دیگری در کامیک مورد بررسی گرفتند برای مثال مافیا نفت و جنگ‌هایی که بر سر آن شکل می‌گیرد را می‌توان نام برد. کامیک با آنکه در ظاهر داستانی کودکانه با شوخی‌های گوناگون است اما در باطن با دست‌گذاری روی موضوعات خاص مفاهیم عمیقی را در خود پنهان کرده است در نتیجه این قضایا شاید بتواند توجیهی برای منع چاپ اثر باشد.

مسئله‌ دیگری که احتمال منع چاپ کامیک را در آن سال‌ها بالا می‌برد موضوعات سیاسی فراوانی‌ست که در کامیک مطرح شده است. آنچنان که در بعضی صحنه‌ها ریسمان اصلی داستان میان جنگ‌های بی‌شمار داخلی و خارجی گم شده و از درک مخاطب کودک و نوجوان خارج می‌شود. در حال حاضر نیز شاید این کمیک را بیشتر از آنکه کتابی برای کودک یا نوجوان تلقی کنیم می‌توانیم اثری مصور و سرگرم کننده برای رده‌های سنی جوان بدانیم و از خواندن این کتاب در زمان مناسب لذت ببریم.

نظرات مخاطبین

0 نظر ثبت شده